وقتي به آسمان بنگريم با مشاهده حركت سيارات ميتوانيم گذشت زمان را حس كنيم. منظومه شمسي تقويمي بود كه اجداد ما به كمك آن زمان كاشتن دانه و درو كردن آن را تعيين ميكردند. براي مسافران و دريانوردان هم آشنايي با ستارگان و موقعيت آنها كار جهتيابي را آسان ميكرد. اين مردمان كه از ابزارهايي بر خوردار نبودند توانستند با كمك گرفتن از چشمها و مغز نقشه هایی از آسمان تهيه كنند. شش هزار سال قبل چينيها گزارشات دقيقي را درباره اجرام آسماني تهيه كردند كه هنوز هم كاربرد دارد آنان حوادث مهم آسماني از قبيل اهله قمر، موقعيت سيارات، خورشيد گرفتگي و ماه گرفتگي را به دقت پيشبيني كردند و اين حوادث را در زندگي امپراتور و دربارش مؤثر شمردند. آنها مجبور بودند در كار خود دقيق باشند زيرا بروز اشتباه موجب مجازات فوري ميشد طالعبيني از روي موقعيت ستارگان و سيارات هنوز هم فراموش نشده است ،حتي فرمانروایان و سياستمداران وقتي كه ميخواستند تصميمي مهم بگيرند با طالعبينان مشورت ميكردند. در تمدنهاي اوليه اخترشناسان نيمه دانشمند نيمه جادوگر بودند. گذشته از آن كسي كه ميتوانست زمان طلوع خورشيد را پيش بيني كند، مسلماً قادر به پيش بيني حوادث ديگر نيز بود.در قرن هاي 16 و17 ، علاقه به كسب دانش ، تغييرات زيادي را در دانش اختر شناسي بوجود آورد. پیش از اين زمان، طبق نظريه ي بطلميوس زمين در مركز عالم قرار داشت.در سال 1534،يك اختر شناس لهستاني به نام نيكلاس كوپر نيك نظريه جديدي را پيشنهاد كردكه بر اساس آن ،خورشيد در مركز عالم قرار داشت و زمين هم مانند سيارات ديگر در اطراف خورشيد مي چرخيد.
منظومه شمسی Solar System:
مجموعه ای شامل خورشید ، سیارات، سیارک ها، اقمار، ستاره های دنباله دار ، تخته سنگ ها ،غبار وسایر اجرامی که پیرامون خورشید در گردشند.منظومه شمسی در یکی از بازو های مارپیچی کهکشان راه شیری قرار دارد. منظومه های دیگری ازسیارات شناخته شده اند ، اما تاکنون هیچ دنیایی مانند کره زمین کشف نشده است. در زیر درباره برخی از این اعضا توضیحی مختصر و مفید داده شده است :
خورشيد:Sun
قطر:000/390/1 كيلومتر . 109 برابر زمين
فاصله از زمين : ميانگين 000/600/149كيلومتر.
دماي نور سپهر: 5750k
دما در مركز خورشيد: 14000000k
دوره تناوب(چرخش در استوا):24روز و 16 ساعت
جرم : 2 میلیارد میلیارد میلیارد تن ( 333،400 ) برابر جرم زمین
برونداد انرژي( انرژي تمام خورشيد):100000000000000000000000x5 اسب بخار(100000000000000000000000000x 8/3وات ).
زمينEarth:
قطر:حداقل(قطبي):720/12 كيلومتر
حداكثر(استوايي):760/12 كيلومتر
فاصله از خورشيد: متوسط000/650/149كيلومتر
دوره تناوب(حركت به دور محور):23ساعت و 56 دقيقه و 4 ثانيه
سال : نجومي:256/365 روزمتوسط خورشيدي يك سال
جرم:1000000000000000000000x6/6 تن
حجم: در حدود يك هزار ميليارد كيلومتر مكعب
سرعت گريز:11 كيلومتر بر ثانيه
شتاب گرانش بر سطح دريا:8/9 متر بر ثانيه
سومین سیاره از خورشید، زمین است . كوپرنيك ، در مورد علت چرخشي كه در ستاره ها مشاهده مي شد،گفت كه زمين در حول محور شمالي جنوبي به دور خود مي چرخد.حجم زمين و زهره تقريباً مساوي است فاصله ما هم از خورشيد چندان زياد نيست، پس چرا ميان گدازهها و ابرهاي گوگردي احاطه نشدهايم؟ قسمتي از پاسخ به خاطر وجود حيات در زمين است. در چهار ميليارد سال قبل زمين نيز شرايط امروزي زهره را دارا بود، فعاليتهاي آتشفشاني شديدي در زمين جريان داشتند و اتمسفر متشكل از بخار آب و دياكسيدكربن فراوان بود.اما با گذشت زمان بخار آب به صورت ذرات باران به زمين فرو ريخت و مقدار آن چنان زياد شد كه اقيانوسها پديد آمدند، پس از تشكيل جانداران كم كم اكسيژن نيز بوجود آمد و به اتمسفر رفت و با گذشت زمان با تغيير اتمسفر، چهره زمين نيز تغيير يافت، حيات در تغيير سرنوشت چهره زمين تأثيري بسيار داشت. حيات جزئي از ساختار زمين شده است، ما زماني متوجه زيبايي زمين خودمان شديم كه از فضا به نظاره آن پرداختيم منظرهاي كه احساسات فضانوردان را به شدت تحريك كرد. سرانجام در سال 1961 يك فضانورد روسي به نام گاگارين توانست افسانهها را به واقعيت مبدل كند، او سفری به دور مدار زمین داشت. با اين حال هنوز بشر نتوانسته پا را از كره ماه فراتر بگذارد.
ماه:Moon
قطر:3460كيلومتر
فاصله از خورشيد: متوسط000/650/149كيلومتر
فاصله از زمين: حد اقل 360000 كيلومتر ، حد اكثر:400000 كيلومتر
دما: حد اقل: 140- حد اكثر:150 درجه سانتی گراد
دوره تناوب(گردش به دور زمين) : نجومي:32/27روز-هلالي:53/29 روز
دوره تناوب(حركت وضعي به دور محور):32/27 روز
جرم: 3/81 /1برابر زمين
شتاب گرانش بر سطح : يك ششم زمين
سرعت گريز:38/2 كيلومتر بر ثانيه
در سال 1969 موشك آپولو 11 نيل آرمسترانگ ، ادوین آلدرين و مایکل کالینز را به سفري نيم ميليون كيلومتري برد. فضانوردان كه پا به سطح ماه نهادند، از سنگهاي آن نمونهبرداري كردند، عكس گرفتند و گلف بازي كردند تا نشان دهند نيروي جاذبه ماه يك ششم نيروی جاذبه زمين است. در كره ماه به علت نبودن اتمسفر، وزش باد و بارندگي هم وجود ندارد به همين علت جاي پاي يك فضانورد ممكن است هزاران سال باقي بماند.
اين كره در مدت كمي بيشتر از 27 روز يك بار به دور زمين ميچرخد ،در همين مدت يك بارهم به دور خود ميچرخد. به همين جهت هميشه يك طرف ماه را ميبينيم. در سال 1959 ،زماني كه فضا پيماي روسي به نام لونا 3 از پشت ماه عبور كرد و عكس هايي از آنجا گرفت ، ستاره شناسان توانستند براي اولين بار نيمه پنهان ماه را ببينند. شايد علت رواج بعضي از افسانهها به همين جهت باشد، ماه و مهتاب هميشه منشاء افكار و گفتههاي شاعرانه بوده است. ميگويند اگر زوجي زير ماه در شب پيوند ازدواج ببندند، براي هميشه با هم زندگي خواهند كرد. گاهي زمين ، ماه و خورشيد در يك جهت قرار ميگيرند و سايه زمين بر روي ماه ميافتد. در اين حالت ميگويند ماه گرفتگي رخ ميدهد.در سال 1600،گاليله تلسكوپ را اختراع كردوموفق شد به ماه و بعضي سيارات نگاه كند . در سال1610 ،كره ماه كه نور خورشيد را منعكس مي كرد، داراي سطح سنگي و نا هموار نشان داده شد، نه شفاف و درخشان.
بدون تجهيزات پيشرفته ، هيچ بشري نمي تواند روي ماه دوام بياورد .دماي هوا روي سطح ماه بسيار پر نوسان است ، يك روز ماه معادل 2 هفته كره زمين است و دماي هوا به حدود 150 درجه سانتيگراد مي رسد. در شب هاي دو هفته اي آن دماي هوا به سرماي 140 درجه سانتيگراد زير صفر نزول مي كند. سطح ماه از دره هاي عميق وكوه هاي بلند پوشيده از سنگ و خاك وتعدادي فرو رفتگي تشكيل شده است . اين فرو رفتگي ها حاصل برخورد شهاب سنگ ها با سطح اين كره اند. قطر اين دهانه ها از چند صد كيلومتر تا چند سانتي متر است . در روي ماه نه دريايي وجود دارد، نه آب، نه هوا و ابر .پس صدايي هم به گوش نمي رسد و اثري از حيات ديده نمي شود ، همچنین سرعت تغيير در ماه بسيار كند است. |